#15 Chương 15 Giang Dương: Tôi hơi không hiểu rồi đấy -

Vật lý Olympic, tên gọi chính thức là Cuộc thi Vật lý Trung học phổ thông toàn quốc.

Cuộc thi được chia làm Vòng sơ khảo, Vòng bán kết và Vòng chung kết.

Và tờ đề thi trước mắt Lý Đông lúc này chính là đề Vòng sơ khảo Vật lý Olympic của những năm trước.

Lý Đông hít sâu một hơi, theo thói quen lướt qua cách phân bổ điểm trên đề.

Theo kinh nghiệm làm đề kỳ thi Đại học thông thường của hắn, môn Vật lý cùng lắm chỉ lấy 100 hoặc 110 điểm tuyệt đối.

Thế nhưng bây giờ...

【Điểm tuyệt đối: 400 điểm】

【Thời gian: 2 giờ】

"400 điểm?"

Lý Đông thầm tặc lưỡi.

Mức điểm này còn vượt cả một Bài thi Khoa học tổng hợp.

Nhìn sang số lượng câu hỏi, tổng cộng có 26 câu.

15 câu đầu là trắc nghiệm, bao gồm cả chọn một đáp án và chọn nhiều đáp án, mỗi câu đều chiếm từ 6 điểm trở lên.

Phía sau là 5 câu điền khuyết và 6 bài tự luận tính toán.

"Xem ra đây chính là cái gọi là cường độ của Vật lý Olympic."

Trong lòng Lý Đông tuy hơi kinh ngạc, nhưng phần lớn lại là sự hưng phấn, rục rịch muốn thử sức.

Mấy ngày nay hắn cứ như kẻ cầm búa trong tay, nhìn cái gì cũng thấy giống đinh, chỉ muốn lao tới gõ cho vài nhát, giờ thì đúng lúc quá rồi.

Hắn nhìn sang câu trắc nghiệm đầu tiên.

Thông thường, câu đầu tiên đều là câu cho điểm, dùng để giúp thí sinh ổn định tâm lý.

Nhưng khi Lý Đông nhìn rõ đề bài, lông mày hắn vẫn khẽ nhướng lên.

【1.

Cho hệ như hình vẽ, một khối bán trụ bán kính R được cố định trên mặt đất nằm ngang, phía trên có một quả cầu nhỏ khối lượng m. Quả cầu bắt đầu trượt từ điểm cao nhất của khối bán trụ từ trạng thái đứng yên, bỏ qua mọi ma sát. Khi quả cầu rời khỏi bề mặt khối bán trụ, độ cao h rơi theo phương thẳng đứng của nó là bao nhiêu?】

Thoạt nhìn, bài này có vẻ chỉ là mô hình chuyển động tròn phổ biến ở cấp ba.

Nếu là học sinh lớp 12 bình thường, có lẽ sẽ ốp thẳng Công thức lực hướng tâm mg - N = mv^2/R vào.

Nhưng ở đây lại có một cái bẫy.

Đề bài không hề cho góc cụ thể tại điểm quả cầu rời khỏi bề mặt.

Vì vậy, thí sinh cần tự thiết lập Hệ tọa độ cực.

Hoặc là phải kết hợp Bảo toàn năng lượng và Định luật II Newton để giải tìm điều kiện tới hạn.

"Thú vị đấy, vừa vào đã cho ngay một đòn phủ đầu."

Câu này mà ném vào đề Vật lý của kỳ thi Đại học, chắc chắn sẽ là câu trắc nghiệm chốt hạ phân loại học sinh.

Nhưng trong đề Vật lý Olympic, nó mới chỉ là câu đầu tiên.

Nhưng mà...

Lý Đông cười tươi rói, hớn hở cứ như Tây Môn Khánh gặp được Phan Kim Liên.

"Với mình bây giờ, cái Mô hình chuyển động vật rắn này, quả thực là quá đơn giản."

Hắn căn bản chẳng cần vẽ Biểu đồ phân tích lực ra giấy nháp.

Buff 【Cảm ứng Vật lý】 giúp hắn phác họa một hình ảnh cực kỳ rõ nét trong đầu.

Quả cầu bắt đầu trượt xuống, thế năng trọng trường chuyển hóa thành động năng, phản lực giảm nhanh chóng theo sự thay đổi của góc...

"Bảo toàn năng lượng: mgh = 1/2mv^2"

"Phương trình lực hướng tâm: mg(R−h)/R = mv^2/R"

Giải hệ hai phương trình:

2gh = g(R−h)

3h = R

h = 1/3R

Chỉ vỏn vẹn mười giây, Lý Đông đã khoanh thẳng vào đáp án C.

Trong văn phòng yên tĩnh đến đáng sợ, chỉ văng vẳng tiếng ngòi bút ma sát sột soạt trên mặt giấy nháp.Các giáo viên xung quanh tuy đang bận rộn với công việc trên tay, nhưng thỉnh thoảng vẫn liếc mắt nhìn về phía này.

Giang Dương đứng sau lưng Lý Đông, nhìn tốc độ giải đề của hắn mà vẻ mặt từ mong đợi ban đầu dần chuyển sang hoang mang.

Tuy lão là giáo viên Vật lý, nhưng nói thật thì lão cũng chỉ là một giáo viên bình thường tốt nghiệp từ trường sư phạm hạng hai mà thôi.

Dạy Vật lý cấp ba bình thường thì không thành vấn đề.

Nhưng đây lại là bài thi Olympic đấy!

Như câu đầu tiên vừa nãy, đổi lại là lão làm thì ít nhất cũng phải vẽ cái hình, lập hệ phương trình, hì hục bét nhất cũng phải hai ba phút chứ?

Thế mà Lý Đông thì sao? Đọc xong đề là khoanh luôn đáp án?

“Thằng nhóc này… không phải là khoanh lụi đấy chứ?”

Giang Dương thầm lẩm bẩm trong bụng, kiểu giải đề này lão mới chỉ nghe đồn chứ chưa từng tận mắt chứng kiến bao giờ.

Còn Lão Dương đứng ở phía bên kia, hai mắt lại càng nhìn càng sáng rực lên.

Lão vốn là sinh viên xuất sắc của Đại học Sư phạm Kinh Đô, cái gốc kiến thức năm xưa vẫn còn đó.

Tuy không dạy Vật lý, nhưng Toán với Lý vốn không tách rời, logic bên trong lão vẫn có thể nhìn hiểu.

Lão thấy lúc Lý Đông giải một bài về “chuyển động của hạt mang điện trong từ trường không đều”, đầu bút của hắn vẽ một đường xoắn ốc vào hư không, sau đó viết thẳng ra một phương trình vi phân bán kính cong.

r = mv / qB(x)

Phương trình đó, là kiến thức của Vật lý đại học!

“Thằng nhóc này…” Trong lòng Lão Dương chấn động dữ dội.

Nếu bảo mấy bài Toán trước đó còn có thể coi là ăn may, thì việc hắn giải quyết gọn gàng liên tiếp mấy câu này trong nháy mắt, tuyệt đối là minh chứng cho thực lực.

Ánh mắt Lão Dương nhìn Lý Đông đã hoàn toàn thay đổi.

Trái ngược với lão, Giang Dương lại có vẻ đứng ngồi không yên.

Lão không hiểu nổi những bước giải tắt của Lý Đông, cũng chẳng biết đáp án hắn chọn rốt cuộc có đúng hay không.

Cảm giác này làm lão hơi hoảng.

“Không được, mình phải đi tìm người có chuyên môn đến xem thử mới xong.”

Giang Dương nghĩ thầm trong bụng, rồi quay người lẻn ra khỏi văn phòng.

......

Trong văn phòng Hiệu trưởng.

Khói thuốc bay lượn lờ.

Tổ trưởng tổ Vật lý Trịnh Hoa đang ngồi trên ghế sofa, vẻ mặt nhăn nhó khổ sở.

“Hiệu trưởng Vương này, chuyện này thật sự không phải là tôi không chịu hợp tác.”

Trịnh Hoa thở dài thườn thượt.

“Tình hình Trường công lập số Bảy của chúng ta ra sao ngài cũng biết rồi đấy, mấy mầm non tốt đều bị Trường công lập số Sáu với Trường công lập số Một hớt tay trên lôi đi hết rồi.”

“Đám học sinh còn lại thì phải lo ôn luyện cho kỳ thi Đại học, bây giờ ngài bảo tôi đi tìm người tham gia thi Olympic? Tôi biết tìm ai bây giờ, đâu thể nào ép buộc tụi nhỏ đi thi được.”

Ngồi sau bàn làm việc, Hiệu trưởng Vương cũng mang vẻ mặt đầy bất lực.

“Lão Trịnh à, tôi biết ông khó xử, nhưng đây là chỉ tiêu do Sở Giáo dục Thành phố trực tiếp giáng xuống, bảo là phải phát triển toàn diện chứ không thể chỉ chăm chăm vào mỗi kỳ thi Đại học.”

“Ông cũng đừng áp lực quá, chúng ta cũng chẳng mong giật giải gì, chỉ cần có người đi thi, điền kín tờ đề, đừng nộp giấy trắng trông khó coi quá là được.”

Ngay lúc hai người đang thi nhau than ngắn thở dài.

“Rầm!”

Cánh cửa văn phòng bị người ta đẩy mạnh ra.

Hiệu trưởng Vương và Trịnh Hoa đều giật thót mình, đồng thời cau mày lại.

“Tiểu Giang? Vào phòng không biết gõ cửa à?”

Hiệu trưởng Vương có vẻ phật ý lên tiếng.

Giang Dương lúc này mới nhận ra mình quá vội, luống cuống xin lỗi.

“A, xin lỗi Hiệu trưởng Vương, tôi… tôi có việc gấp muốn tìm Tổ trưởng Trịnh.”

Trịnh Hoa nhìn Giang Dương đang thở hồng hộc, trong lòng chợt thót lên một cái.

“Sao thế? Học sinh đánh nhau à?”Phải biết rằng, ông ta không chỉ là Tổ trưởng tổ Vật lý, mà còn là Chủ nhiệm giáo dục của Trường công lập số Bảy đấy.

Ở Trường công lập số Bảy, chuyện học sinh đánh nhau thỉnh thoảng vẫn xảy ra, miễn không để lại hậu quả nghiêm trọng là được.

Nhưng thấy Giang Dương hớt hải như vậy, ông ta mới hỏi thử xem sao.

“Không phải, không phải đâu!” Giang Dương vội vàng xua tay.

“Tổ trưởng Trịnh, thầy… thầy mau đến văn phòng xem đi. Có một học sinh đang làm bộ đề thi vòng loại Olympic kia, tôi… tôi xem mà chẳng hiểu gì cả.”

Trịnh Hoa nghe vậy, lông mày càng nhíu chặt.

“Tiểu Giang à, cậu rảnh rỗi quá nhỉ? Tôi vừa mới bàn chuyện này với Hiệu trưởng Vương xong, sao cậu lại đưa đề Olympic cho học sinh làm thế?”

Ông ta thở dài, thấm thía khuyên bảo:

“Tôi biết cậu nôn nóng muốn hoàn thành nhiệm vụ, nhưng cũng đâu thể làm bừa như vậy.”

“Đứa nào đang làm? Trần Việt? Mễ Hạ? Hay là Giang Nhất Châu?”

Ba đứa này coi như là giỏi Vật lý nhất khối rồi, nhưng theo Trịnh Hoa, cho tụi nó làm đề Olympic thì cũng chỉ tổ phí công.

“Không phải ạ.”

“Là một học sinh tên Lý Đông.”

Giang Dương vội vàng đáp.

“Lý Đông?”

Trịnh Hoa lục lọi trí nhớ một vòng, hoàn toàn không có chút ấn tượng nào.

“Chưa nghe danh đứa này bao giờ.”

Giang Dương bèn kể lại chuyện Lý Đông dùng phương pháp vi phân để giải bài toán sợi xích.

“Cái gì? Phương pháp vi phân? Định lý động lượng á?”

Ánh mắt Trịnh Hoa lập tức thay đổi.

Là Tổ trưởng tổ Vật lý, trình độ của ông ta đương nhiên vượt xa Giang Dương.

Chuyện Giang Dương ra nhầm đề ông ta cũng biết, thế nên ông ta cực kỳ rõ độ khó của bài toán sợi xích kia.

Nếu một học sinh cấp ba có thể vận dụng thành thạo vi tích phân để giải quyết bài toán khối lượng biến thiên, thì tuyệt đối không thể dùng hai chữ “ăn may” để giải thích được.

“Đi! Qua đó xem thử!”

Trịnh Hoa không nói hai lời, đứng phắt dậy đi thẳng ra ngoài.

Hiệu trưởng Vương chuyên làm công tác hành chính, mù tịt về mấy cái phương pháp vi phân gì đó. Ông ta chỉ muốn sớm hoàn thành chỉ tiêu cấp trên giao xuống, bấy giờ mới vội vàng nói với theo:

“Lão Trịnh à, chuyện nhân sự kia ông phải để tâm đấy nhé!”