Tại sao người ta hay bảo thế giới này là một gánh xiếc rong khổng lồ? Câu này nói đi nói lại cả chục lần rồi, cứ nhìn cái cách Nhật Bản thao tác là hiểu.
Chẳng nói đâu xa, cứ nhìn vào cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1998. Ngân hàng Tín dụng Dài hạn Nhật Bản khi ấy từng là một đế chế tài chính lâu đời huy hoàng biết bao. Thế nhưng, chỉ vì bong bóng bất động sản vỡ tung, nó phải gánh một khoản nợ xấu khổng lồ, đứng trên bờ vực phá sản, giá cổ phiếu lao dốc thê thảm thành mớ giấy lộn.
Lúc đó chính phủ Nhật Bản đã làm gì? Mặc cho người dân và các cổ đông cũ kêu gào thảm thiết, nội các vẫn kiên quyết từ chối dùng ngân sách để cứu trợ. Họ cứ để mặc cho cổ phiếu sụp đổ trên thị trường thứ cấp, rớt giá xuống chỉ còn vỏn vẹn hai yên.
Đợi đến khi làn sóng bán tháo hoảng loạn ở vùng đáy tuôn ra sạch sành sanh, các cổ đông tài phiệt cũ cùng nhà đầu tư nhỏ lẻ đều cháy tài khoản, tán gia bại sản hết rồi, chính phủ Nhật Bản mới bất ngờ lật mặt. Họ lấy danh nghĩa "bảo vệ sự ổn định tài chính quốc gia, bảo vệ lợi ích của người gửi tiền", viện dẫn Luật Tái sinh Tài chính để cưỡng chế quốc hữu hóa ngân hàng này!
Nước cờ này trực tiếp đá văng toàn bộ các cổ đông tài phiệt cũ ra khỏi cuộc chơi. Họ dùng tiền nhà nước bóc tách nợ xấu, tái cấu trúc sạch sẽ rồi cho niêm yết lại. Cuối cùng, họ bán cho khối ngoại, đẩy trở lại thị trường. Lần "giải cứu thị trường cấp quốc gia" đó không chỉ đánh sập hoàn toàn thế lực cũ đứng sau Ngân hàng Tín dụng Dài hạn Nhật Bản, mà kho bạc nhà nước cùng các tổ chức tiếp quản còn đút túi khoản lợi nhuận khổng lồ lên tới hàng trăm, hàng ngàn tỷ. Ai dám bảo các vị đang thao túng thị trường nào? Quốc dân còn phải đội ơn các vị sát đất ấy chứ.