#98 Chương 98: Trị quốc trước trị lại

Bắt gian?

Bắt gian ai?

Sau một hồi lâu mới phản ứng lại, Hứa Chỉ Thiến đã có ý định truy đuổi Trương Phỉ qua chín con phố.

Nhưng đã muộn, vì Vương Hiệt đã bước vào cửa.

Trương Phỉ luôn có ấn tượng tốt về Vương Hiệt, lại thấy anh ta còn có tâm đến chúc mừng, dù sao thì anh ta cũng chưa phát thiệp mời, chuyện này xảy ra bất ngờ, thật sự rất vui, lập tức cùng Hứa Chỉ Thiến ra khỏi đại sảnh đón tiếp.

“Ban đầu ta định đến chúc mừng Tam Lang chuyển nhà, không ngờ hôm nay lại đúng là hai niềm vui đến cùng một lúc, thật sự chúc mừng, chúc mừng!”

Vương Hiệt liên tục chắp tay, rồi vẫy tay, hai người hầu phía sau lập tức tiến lên, hai tay nâng mấy hộp quà, “Một chút lòng thành, không dám nhận.”

“Khách khí! Khách khí! Vương sư huynh thật là khách khí.”

Hôm nay không uống quá nhiều rượu, Vương lão đệ lại trở về làm Vương sư huynh, Trương Phỉ tiếp tục nói: “Thực ra Vương sư huynh hôm nay có thể đến, ta đã rất vui rồi, lễ vật gì đó, thật sự quá khách khí, mau mời vào trong ngồi.”

Lúc này, Hứa Chỉ Thiến đột nhiên nói: “Vương sư huynh, Trương Tam, ta vừa nhớ ra có chút việc, không thể ở đây bồi tiếp hai vị nữa.”

Vương Hiệt nhẹ gật đầu: “Sư muội cứ tự nhiên.”

Trương Phỉ trêu chọc: “Sư muội đi rồi, thì không có ai rót rượu nữa.”

Hứa Chỉ Thiến không những không tức giận, mà còn cười nói: “Việc này ta không dám tranh làm nữa, kẻo tân nương của ngươi lại ghen.”

“Cô mau đi đi!” Trương Phỉ vẫy tay nói.

Hứa Chỉ Thiến mỉm cười, lại nhẹ gật đầu với Vương Hiệt, rồi rời đi.

Vương Hiệt cười ha hả, bước vào trong, lại nhìn quanh một lượt, “Tam Lang giấu kiều thê đi đâu rồi?”

Trương Phỉ nghiêm túc nói: “Vương sư huynh cho rằng với vẻ ngoài và tài hoa của ta, còn cần phải giấu sao?”

“Đúng vậy! Đúng vậy!”

Vương Hiệt cười gật đầu, rồi nói: “Bài từ của Tam Lang đêm qua, thật sự có thể nói là làm kinh diễm Đông Kinh, đặc biệt là ba câu cuối, Mạc đạo bất tiêu hồn, Liêm quyển tây phong, Nhân tỷ hoàng hoa sấu. Ba câu ngắn gọn đã diễn tả hết nỗi nhớ thương, như thể sống trong cảnh đó, thật sự là tuyệt phẩm, đáng khâm phục, đáng khâm phục.”

Trương Phỉ cười ha hả: “Đâu có! Đâu có! Sống hơn hai mươi năm, ngẫu nhiên có vài câu tuyệt cú, cũng là điều nên có.”

“Lời này sai rồi.”

Vương Hiệt vội nói: “Có bao nhiêu người dùng cả cuộc đời để làm thơ làm từ hàng vạn bài, nhưng ngay cả nửa câu cũng không ai nhớ, từ đó có thể thấy, tài hoa của Tam Lang, vượt xa họ.”

Nói đến đây, anh ta hơi dừng lại, “Tam Lang trước đây nói không thi đỗ công danh, thì ra là lời khiêm tốn.”

Viết đơn kiện tốt, thực sự không liên quan gì đến việc thi công danh, nhưng viết thơ từ hay, thì có thể liên quan đến công danh, hiện tại vẫn chưa phải là Bát cổ văn, thi công danh cần có văn tài rất quan trọng.

Có thể viết ra loại tuyệt phẩm này, dù có kém cũng không đến nỗi nào.

Quả thực không hổ danh là tiểu mê đệ của mình, khả năng vuốt mông ngựa này, thật sự có vài phần ý nghĩa. Trương Phỉ ngượng ngùng nói: “Không giống nhau, không giống nhau. Tuyệt phẩm có thể ngẫu nhiên có được, nhưng công danh thì cần thực tài, không thể nhầm lẫn.”

Vương Hiệt mỉm cười nhẹ: “Dù nói vậy, nếu là người khác, ta cũng đồng ý, nhưng Tam Lang nói câu này, ta thực sự không dám đồng tình, ta thấy Tam Lang căn bản là không có ý muốn làm quan, nên không muốn đi thi công danh.”

Trương Phỉ ngẩn ra, “Câu này từ đâu mà ra?”

Vương Hiệt cười nói: “Ân sư đã nói với ta, ông từng muốn tiến cử Tam Lang nhập sĩ, nhưng lại bị Tam Lang từ chối.”

Trương Phỉ kêu lên một tiếng: “Ân công ngay cả chuyện này cũng nói với ngươi.”

Vương Hiệt vội giải thích: “Tam Lang không biết, trước đây ta và ân sư có cuộc trò chuyện, từng bênh vực Tam Lang, cho rằng với tài năng của Tam Lang, không nên chịu khuất phục trong tiệm sách, mà nên đứng ở triều đình, ân sư cũng đồng ý với điều này, nên mới nhắc đến chuyện này với ta.”

“Hóa ra là vậy.” Trương Phỉ gật đầu.

Vương Hiệt thấy Trương Phỉ có vẻ không muốn nói thêm, nên chủ động hỏi: “Tam Lang tại sao không muốn làm quan?”

Trương Phỉ nói: “Ân công không nói với ngươi sao?”

Vương Hiệt gật đầu nói: “Ân sư chưa nói rõ, chỉ bảo ta rằng Tam Lang cảm thấy dù có vào triều làm quan cũng khó mà có thành tựu.”

“Đúng vậy.” Trương Phỉ gật đầu.

Vương Hiệt nói: “Nhưng ta nghĩ, dù là vào triều làm quan hay gia nhập hiệu sách, đều phải dựa vào năng lực để giành lấy vị trí. Với năng lực của Tam Lang, nhất định sẽ tỏa sáng trong triều.”

Trương Phỉ cười nói: “Trừ khi ta có được sự tin tưởng của Hoàng thượng, nếu không, thì không thể nào tỏa sáng.”

Vương Hiệt hỏi: “Câu này có ý gì?”

Trương Phỉ nói: “Theo chế độ của triều đình chúng ta, ngay cả việc xây một nhà xí cũng phải qua ba, năm cái nha môn phê duyệt, cuối cùng chưa chắc đã xây được, mà ta thì không có gì cả, ngươi nói ta có thể làm gì? Vào trong đó hai ba năm, nhuệ khí trong lòng e rằng sẽ bị mài mòn hết, trực tiếp bước vào trạng thái lão niên, thì có ý nghĩa gì.”

Vương Hiệt hơi đỏ mặt, thở dài: “Những gì Tam Lang nói thật đúng, việc người nhiều mà việc ít luôn là một vấn đề lớn của triều đình chúng ta!”

Nhưng nói đến đây, anh ta chuyển chủ đề: “Hiện tại có một cơ hội tuyệt vời.”

Trương Phỉ hỏi: “Cơ hội gì?”

Vương Hiệt nói: “Ta nghe nói Vương Đại học sĩ đang có kế hoạch cải cách, hiện đang tìm kiếm nhân tài khắp nơi, không giấu gì Tam Lang, gần đây ta cũng có ý định theo Vương Đại học sĩ biến pháp.”

“Thật không?” Trương Phỉ ngạc nhiên nói.

Vương Hiệt gật đầu, rồi thấp giọng nói: “Chắc chắn là thật, hơn nữa ta nghe thầy nói, Vương Đại học sĩ cũng rất đánh giá cao tài năng của Tam Lang, sao Tam Lang không cùng ta theo Vương Đại học sĩ, phục vụ đất nước, đây là một cơ hội tuyệt vời đấy!”

Trương Phỉ nhíu mày suy nghĩ.

Hiện tại anh cũng có ý định vào triều, chỉ là anh vẫn chưa nghĩ ra nên vào như thế nào,là đứng, là quỳ hay là nằm, là mặc áo mưa hay mang thuốc vào.

Vương Hiệt thấy anh trầm tư không nói, cũng không dám quấy rầy, lặng lẽ chờ đợi bên cạnh.

Một lúc lâu sau, Trương Phỉ lắc đầu nói: “Vẫn thôi đi! Ta tạm thời chỉ muốn quản lý tốt hiệu sách của mình.”

Vương Hiệt trong mắt lóe lên một tia nghi hoặc, “Tại sao? Một cơ hội tốt như vậy, Tam Lang lại bỏ qua.”

Trương Phỉ chỉ nói: “Cảm ơn ý tốt của ngươi, nhưng hiện tại ta thật sự không có ý định vào triều.”

Vương Hiệt suy nghĩ một chút, lại hỏi: “Tam Lang không phải không tin tưởng vào tân pháp của Vương Đại học sĩ chứ?”

Khi nói câu này, tay anh ta nắm chặt thành quyền.

Trương Phỉ cười nói: “Tân pháp không phải chuyện đùa, đối với ta, một cái tiểu dân, thực sự không thể chịu đựng nổi.”

Vương Hiệt ánh mắt lóe lên vài lần, rồi hạ giọng nói: “Nếu Tam Lang có ý kiến gì, có thể nói cho ta biết không, ta đảm bảo sẽ không nói ra ngoài, không giấu gì Tam Lang, nghe ngươi nói, ta cũng cảm thấy sợ hãi rồi.”

Trương Phỉ và Vương Hiệt cũng coi như là quen biết từ đầu, lại thấy anh ta thật đơn giản đáng yêu, nếu bị cuốn vào vòng xoáy này, e rằng sinh tử khó lường, do dự một hồi lâu, mới nói: “Ta rất đồng tình với những chủ trương và quan điểm của Vương Đại học sĩ, ta... ta chỉ cảm thấy thời cơ này có chút không đúng.”

Vương Hiệt lập tức hỏi: “Thời cơ gì?”

Trương Phỉ nói: “Biến pháp biến pháp, ngươi nói biến quan trọng hơn, hay pháp quan trọng hơn?”

Vương Hiệt nói: “Tất nhiên là pháp quan trọng.”

“Sai!”

Trương Phỉ nói: “Biến mới là quan trọng.”

Vương Hiệt hỏi: “Tại sao?”

Trương Phỉ giải thích: “Xưa nay, nhiều danh thần đều có thể đưa ra những đề xuất có lợi cho đất nước, nhưng chỉ có rất ít người có thể biến đề xuất của mình thành pháp lệnh và thực hiện nó.

Vẫn là câu nói đó, ai mà không nói được, vấn đề là có thể làm được hay không, biến pháp thất bại, không bao giờ thất bại ở pháp, mà là thất bại ở biến.”

Vương Hiệt hơi gật đầu: “Tam Lang nói rất có lý, nhưng ta nghe nói Vương Đại học sĩ hiện nay rất được Hoàng thượng tin tưởng, cũng giống như Thương Ưởng biến pháo, cũng dựa vào sự ủng hộ của Tần Hiếu Công.”

Trương Phỉ tránh nặng tìm nhẹ nói: “Đó là điều hiển nhiên, vì vậy ta cũng không nói sẽ thất bại. Sự ủng hộ của triều đình thực sự có thể làm cho nhiều việc trở nên đơn giản hơn. Nhưng theo quy trình thông thường, vẫn nên trị quốc trước tiên trị lại, mà việc trị lại ít nhất cũng cần tốn mười năm.”

Cải cách của Trương Cư Chính hoàn toàn là rút ra từ kinh nghiệm thất bại của Vương An Thạch. Mặc dù hầu hết mọi người chỉ nhớ đến Nhất Điều Tiên Pháp, nhưng chìa khóa để Trương Cư Chính thành công thực sự nằm ở Khảo Thành Pháp mà ông ban hành trong bốn năm đầu.

Khảo Thành Pháp chính là một bộ luật trị lại, qua đó trung ương có thể mở rộng tay xúc tu tới địa phương, hợp nhất toàn quốc thành một tổng thể, từ đó các chính lệnh của Trương Cư Chính mới có thể đến được địa phương.

Nhưng nếu nói Vương An Thạch dùng Khảo Thành Pháp, ông có thể thành công không?

Trương Phỉ cho rằng cũng rất khó!

Bởi vì thể chế của triều Minh đã là một chế độ trung ương tập quyền cao độ. Trương Cư Chính nếu lại nằm trên long sàng, đó chính là nhiếp chính, tức là kiểm soát cả trên lẫn dưới, quyền lực lúc bấy giờ tập trung cao độ trong tay ông.

Trong khi đó, triều Tống chỉ là tiến thêm một bước so với triều Đường trong việc tập trung quyền lực, phân hóa các thế lực sĩ tộc thành những sĩ đại phu, nhưng rốt cuộc không phải là doanh nghiệp gia đình, mà là công ty cổ phần, hoàng đế và sĩ đại phu cùng trị thiên hạ, không phải hoàng đế nói là được.

Trương Phỉ cho rằng cần nhiều thời gian hơn để chỉnh đốn lại trị, mười năm cũng đã là nói ít.

Đó là lý do tại sao anh do dự, anh cảm thấy hoàn cảnh chính trị hiện tại chưa đủ đất để cải cách, các quan địa phương không nghe theo Vương An Thạch, dù hạt giống có tốt đến đâu, cũng không thể trồng được gì trong sa mạc.

Còn về những vấn đề của các tân pháp, Trương Phỉ cho rằng đó đều là thứ yếu, ai mà cải cách cũng đều là vừa cải cách vừa sửa chữa, những thứ trên giấy tờ, khi đưa vào thực tế, chắc chắn sẽ phát sinh đủ loại vấn đề, chỉ cần kịp thời sửa đổi là được.

Ngay cả khi Trương Phỉ nhìn từ góc độ của Thượng đế, những đề xuất của anh, trong quá trình thực hiện, chắc chắn cũng sẽ tồn tại nhiều vấn đề, rất có khả năng sẽ không phù hợp với thực tế.

Điều này cần phải có lại trị.

Lại trị là điều quan trọng nhất.

“Mười năm?

Vương Hiệt ngạc nhiên nói.

Trương Phỉ gật đầu nói: “Ngươi vừa nói, người nhiều hơn việc, việc quản lý khá phức tạp.”

Vương Hiệt lắc đầu nói: “Lời này sai rồi, lý do này ta tin rằng Vương Đại học sĩ cũng biết, trong tân pháp của ông ấy, chắc chắn cũng bao gồm việc chỉnh đốn quan lại.”

Trương Phỉ cười nói: “Trị quốc trước trị lại, chìa khóa nằm ở chỗ trước, thứ tự này là không thể đảo ngược, nếu là cùng lúc tiến hành, thì cũng như là không trị.”

Vương Hiệt dần dần có vẻ không yên tâm, vội vàng nói: “Lời của Tam Lang thật như thể hồ quán đỉnh, khiến Hiệt bừng tỉnh, vì vậy ta cho rằng Tam Lang nên vào triều, nếu Vương Đại Học Sĩ có sự hỗ trợ của Tam Lang, ta tin chắc chắn sẽ thành công.”

Cảm giác nói nãy giờ, thật là nói nhảm. Đại ca, đây không phải là vấn đề của con người, mà là vấn đề thời cơ! Ta vào cũng không được! Trương Phỉ cười gật đầu nói: “Cứ xem xét đã. Ờ... Ta khuyên ngươi cũng nên quan sát thêm, ngươi còn trẻ, có rất nhiều cơ hội, đừng vội vàng.”

Anh đã bắt đầu suy nghĩ về việc vào triều, nghe nói Vương Hiệt cũng là gia đình quan lại, tuổi tác cũng gần giống mình, anh đang nghĩ đến việc kéo Vương Hiệt về phía mình, làm một cái tiểu đệ.

Thời điểm này còn quan sát? Vương Hiệt lại hỏi: “Không biết Tam Lang có phương pháp trị lại nào không?”

Trương Phỉ ngẩn ra, cười hì hì nói: “Bất tại kì vị,bất mưu kì chính, chuyện này ta chưa từng nghĩ đến.”